Günlük Satırlar Yazılar

Deprem İzolatörleri: Siyasi Mekanizmaların Analojisi Toplumsal düzeni ve güç ilişkilerini inceleyen biri olarak, deprem izolatörlerini ilk bakışta yalnızca mühendislik çözümleri olarak görmeyiz; bunlar aynı zamanda iktidar, kurumlar ve yurttaşlık ilişkileri üzerine düşündüğümüzde metaforik anlamlar taşır. Bir şehrin sarsıntıya karşı aldığı önlem, sadece teknik bir karardan ibaret değildir; aynı zamanda siyasal iradenin, devlet meşruiyetinin ve yurttaş katılımının somut bir göstergesidir. Peki bir deprem izolatörü, demokratik bir toplumdaki meşruiyet ve katılım kavramlarıyla nasıl bağlantılıdır? Deprem İzolatörü Nedir? Deprem izolatörü, binaları yer hareketlerinden izole eden mühendislik bir sistemdir. Temel amacı, yapıyı deprem dalgalarından bağımsız hareket ettirerek zarar görmesini önlemektir. Mekanik olarak, yapı ile…

Şuun Ne Demek? Bilimsel Bir Mercekten Bakalım Eskişehir’de, kampüs içinde bir kafede otururken, yan masada genç bir grup sohbet ediyordu. Bir anda biri “Şuun ne demek?” diye sordu. Hemen herkes bir sessizliğe büründü, çünkü aslında kimse net bir cevap veremedi. Ben de kafamda birkaç soru işaretiyle, “Hadi bakalım, bu kelimeyi bilimsel bir şekilde ele alalım” diye düşündüm. İşte bu yazı, şuun kelimesinin ne olduğunu anlamaya çalışan birinin gözünden olacak. Ama endişelenmeyin, zorlayıcı bir dil kullanmadan açıklayacağım. Hadi gelin, şuun kelimesiyle ilgili merak edilenleri basitçe açıklayalım. Şuun Nedir? Günlük Dil ve Bilimsel Açıklama Şuun, aslında Türkçeye Arapçadan geçmiş bir kelimedir. Kelimenin…

Öte Gün Beri Ne Demek? “Öte Gün Beri” İfadesinin Anlamı Eskişehir’deki kafelerde, üniversite kampüsünde veya sosyal medyada sıkça duyduğumuz “öte gün beri” ifadesi, kulağa biraz yabancı gelse de aslında Türkçede sıkça karşımıza çıkan bir kullanım. “Öte gün beri ne demek?” sorusu, bu ifadeyi ilk kez duyan veya anlamakta zorlanan kişiler için oldukça anlamlı bir soru. Hadi gelin, biraz da akademik bakış açısıyla, ama günlük dilde anlaşılır bir şekilde bu ifadenin ne anlama geldiğini inceleyelim. “Öte gün beri” ifadesi, dilbilgisel açıdan aslında “o günden itibaren” veya “şu andan itibaren bir süre geçmiş” anlamına gelir. Türkçede bazen bir olayın ne zaman başladığı…

İnovatif Türkçe mi? Psikolojik Bir Mercekten Dil ve Kavram Algısı Bir arkadaşımın mesajını okurken durakladım: “Bu kelime doğru mu, yoksa yanlış mı yazılmış?” dedi. İnovatif. “İnovatif Türkçe mi?” sorusu, sadece dil bilgisi tartışması gibi görünse de, psikolojik açıdan düşününce, insanın bilişsel ve duygusal süreçlerini, toplumsal normlarla ilişkisini ve kelimelere yüklediği anlamları sorgulatan bir kapı açıyor. Bu yazıda, kelimenin kullanımını ve algısını bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji boyutlarıyla ele alacağım. Bilişsel Psikoloji Perspektifi: Dil ve Zihinsel İşlem Bilişsel psikoloji, dilin nasıl işlendiğini ve bireyin kelimeleri nasıl algıladığını inceler. “İnovatif” kelimesi, Türkçe sözlüklerde klasik kökenine göre tartışmalıdır; İngilizce “innovative” kelimesinden türetilmiştir. Ancak…

Türkiye’de Kaç Tane Esra Var? Küresel ve Yerel Açısından Bir Bakış Bursa’da, hem çalışan hem de sürekli dünyayı takip etmeye çalışan biriyim. Bazen kendimi bu hızlı tempoda kaybolmuş gibi hissediyorum ama bir yandan da sosyal medyada, haberlerde gördüğüm ilginç şeylere takılmadan edemiyorum. Geçenlerde bir arkadaşım “Türkiye’de kaç tane Esra var?” diye sordu ve ben de kendimi bu sorunun cevabını araştırırken buldum. Basit bir soru gibi görünse de, adların, kültürlerin ve dünyadaki popülasyonlarla olan bağlantısı üzerine düşündürmeye başladı. Esra, Türkiye’de oldukça yaygın bir isim, peki ya dünyada? Adların anlamları, popülerlikleri kültürel ve toplumsal faktörlere göre değişiyor. Türkiye’de kaç tane Esra var?…

İnsan İstilacı Bir Tür Müdür? – Kendi Türümüzü Sorgulamak Sabah kahvemi yudumlarken düşündüm: Biz gerçekten sadece diğer türler gibi evrimleşmiş bir tür müyüz, yoksa doğal dünyaya yayılan bir istilacı mı? Bu soruyu aklımdan geçirmekten kendimi alamadım. Şehirlerimizi, ormanlarımızı ve okyanuslarımızı şekillendirdiğimiz bu dünyada, insanın ekolojik rolü sadece yaşam sürdürmekten mi ibaret, yoksa diğer canlıları tehdit eden bir yayılma hareketi mi? İnsan ve İstilacı Tür Kavramı Biyoloji literatüründe “istilacı tür” (invasive species), kendi doğal yaşam alanı dışında yayılma gösteren ve ekosisteme zarar veren organizmalar olarak tanımlanır. Peki, insan bu tanıma uyuyor mu? Tarih boyunca insan, kıtaları aşarak diğer türlerle etkileşime girmiş…

İsteme de Ne Yapılır? Toplumsal Bir Mercekten Bakış Hayat, bireylerin kendi isteklerini, toplumsal normlar ve kültürel beklentilerle dengelemeye çalıştığı bir etkileşim ağıdır. “İsteme de ne yapılır?” sorusu, yalnızca bireysel bir merak değil; aynı zamanda toplumsal yapıların ve güç ilişkilerinin nasıl işlediğini anlamak için önemli bir kapıdır. Bu yazıda, bu soruyu sosyolojik bir perspektifle ele alacak, toplumsal normlar, cinsiyet rolleri, kültürel pratikler ve güç ilişkilerini analiz edeceğiz. Amacım, okuyucuya empatik bir dille yaklaşarak, kendi deneyimlerini ve gözlemlerini sorgulatmak. Temel Kavramlar ve Tanımlar “İsteme” kavramı, sosyal bilimlerde genellikle bireyin talep veya beklenti üretme kapasitesi olarak ele alınır. Bu, yalnızca bireysel bir arzuyu…

Tanecik Sayısı Nasıl Bulunur? Tanecik Sayısı Nedir? Hayatın her alanında, özellikle kimya ve fizik gibi bilim dallarında karşımıza çıkan bir kavram olan “tanecik sayısı”, aslında oldukça basit ama önemli bir kavramdır. Başka bir deyişle, tanecik sayısı, bir maddeyi oluşturan temel birimlerin (atomlar, moleküller veya iyonlar gibi) sayısını ifade eder. Sıklıkla, maddelerin özelliklerini anlamamıza yardımcı olan bir sayıdır ve bu sayı, maddeyi daha iyi tanıyabilmek için önemlidir. Bunu şöyle düşünün: Bir tuğla duvarın her bir tuğlası bir “tanecik” olarak kabul edilebilir. Duvarın toplam tuğla sayısını bilmek, duvarın gücünü, yapısını, hatta dayanıklılığını anlamamıza yardımcı olur. Benzer şekilde, bir maddeyi oluşturan atom veya…

Seçme Aksiyomu Nedir? Matematiksel mantık ve küme teorisi gibi alanlarda sıkça karşılaştığımız, fakat çoğu zaman doğrudan farkına varmadığımız bir kavramdır: Seçme aksiyomu. Peki, bir matematiksel kavramın günlük yaşamla bağlantısı olabilir mi? İnanın, çok da uzak değil! Hadi gelin, Seçme Aksiyomu’nu adım adım, basit bir dille, günlük hayatımıza nasıl entegre edebileceğimizi keşfedelim. Seçme Aksiyomu: Temel Tanım Öncelikle, Seçme Aksiyomu’nun ne olduğunu anlamak için küçük bir parantez açalım. Matematiksel bir dilde, Seçme Aksiyomu (AC), bir koleksiyondan her elemandan bir öğe seçmek için garanti veren bir aksiyomdur. Yani, elimizde sayısız kümeler (grup, koleksiyon, set) olsun, her bir kümelerden bir eleman seçmenin her durumda…

Kuru Kimyevi Toz Nerede Kullanılmaz? Hayatımızda bir şekilde kimyasal maddelerle karşılaşmamak neredeyse imkansız. Evde, iş yerinde, sokakta… Her yerden çıkabiliyorlar. Ancak kimyasal tozlar, genellikle göz önünde olmasa da, birçok sektörde kritik öneme sahip. Özellikle kuru kimyevi tozlar, sanayiden temizlik ürünlerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip. Ama her şeyin olduğu gibi, bunların da bir sınırı var. Kuru kimyevi toz nerede kullanılmaz? İşte bu sorunun cevabını araştırırken, bazen gerçekten şaşırtıcı şeylerle karşılaşıyorsunuz. Çocukken Kimya Laboratuvarındaki O Korkutucu Tozlar Ankara’da, çocukken mahallede herkesin birbirini tanıdığı, arada bir komşuların birbirine misafirliğe gittiği o eski mahallede büyüdüm. Hala bazen, özellikle yaz akşamlarında, çocukluk yıllarımı…