Güneşin dünyaya en yakın olduğu zamana ne denir ?

Güneşin Dünyaya En Yakın Olduğu Zaman: Gücün ve Toplumun Yörüngesinde Bir Dönemeç

Bir siyaset bilimci olarak gökyüzüne baktığımda yalnızca astronomik bir olgu görmem; orada iktidarın, düzenin ve insanın doğayla kurduğu ilişkinin metaforu yatar. Güneşin dünyaya en yakın olduğu zamana “perihel” denir. Fakat bu yalnızca bir astronomi terimi değildir; insanlık tarihinin iktidar döngülerine, toplumsal enerjinin yükseldiği ve yeniden şekillendiği zamanlara da işaret eder. Tıpkı Dünya’nın yörüngesinin eğikliği gibi, toplumlar da zaman zaman merkeze — yani güce — en yakın noktalarına yaklaşır, sonra yeniden uzaklaşır.

Perihel ve İktidarın Isısı

Perihel, iktidarın doğasını anlamak için çarpıcı bir metafordur. Dünya Güneş’e en yakın olduğunda en fazla enerjiye maruz kalır; aynı şekilde, toplumlar da iktidarın merkezine yaklaştıkça yoğun bir enerji, baskı ve değişim yaşar. Bu enerji dönüştürücüdür — bazen yakıcı, bazen yaşam verici.

İktidar, tıpkı Güneş gibi, hem gereklidir hem de tehlikelidir. Siyaset bilimi açısından bu durum, Michel Foucault’nun “güç her yerdedir” teziyle örtüşür. Güç yalnızca hükümetlerde değil, ailede, eğitimde, medyada ve hatta gündelik ilişkilerde dolaşır. Bu nedenle perihel anı, bir sistemin kendi gücüyle yüzleştiği, merkezî otoritenin toplumla ilişkisini yeniden tanımladığı kritik bir eşiği temsil eder.

Kurumların Yörüngesi: Gücü Taşıyan Yapılar

Toplum, kendi yörüngesinde dönen bir sistemdir; kurumlar ise bu yörüngenin sabit noktalarıdır. Kurumlar – devlet, medya, yargı, ekonomi – Güneş’in etrafında dönen gezegenler gibi birbirine bağlıdır. Fakat bu kurumlar zamanla, tıpkı gezegenlerin çekim kuvvetiyle savrulması gibi, merkezin etkisinden sapabilir.

Bir ülke perihel noktasına yaklaştığında, yani otorite merkezileştiğinde, kurumlar da yeniden hizalanır. Bürokrasi güçle ısınır, medya daha parlak ama daha tek sesli hale gelir, yargı sistemleri ise güneş lekeleri gibi kararmaya başlar. Bu durumda siyaset bilimi şu soruyu sormalıdır: “Toplumlar, gücün çekim alanından çıkmadan kendi yörüngesini nasıl koruyabilir?”

İdeoloji: Işığın Rengi

Her güneş ışığı tek renk değildir; tıpkı ideolojilerin de tek biçimli olmaması gibi. İdeoloji, gücün doğrudan yansıması değil, onun filtresidir. Güneş ışığının atmosferde kırılması gibi, ideoloji de iktidarın topluma nasıl ulaştığını belirler.

Modern demokrasilerde ideoloji, gücü meşrulaştıran bir araç haline gelmiştir. “Ulusal çıkar”, “halkın iradesi” ya da “güvenlik” gibi kavramlar, çoğu zaman iktidarın yörüngesinde kalmak için kullanılan retorik kalkanlardır. Ancak bu kavramlar sorgulanmadığında, toplum kendi “perihel yanığına” maruz kalır: fazla güç, fazla meşruiyet ve az hesap verebilirlik.

Vatandaşlık: Isıdan Hayat Üretmek

Bir diğer açıdan perihel, vatandaşlığın yeniden doğuş anıdır. Güneşin en yakın olduğu anda, bireyler devletin ısısını en fazla hisseder. Bu dönemde vatandaşlık yalnızca hukuki bir statü değil, siyasal bir sorumluluktur.

Erkeklerin güç odaklı stratejik bakış açıları, iktidarı koruma refleksine dayanır. Onlar için siyaset, bir satranç tahtasıdır. Oysa kadınların demokratik katılım ve toplumsal etkileşim odaklı yaklaşımı, bu tahtayı dönüştürür; güç oyunlarını ilişki zeminine taşır.

Bu iki bakış birleştiğinde, siyaset yalnızca iktidarın korunması değil, toplumun ısısını dengeleme sürecidir. Kadınların empatik, yatay örgütlenme biçimleri; erkeklerin stratejik düşünme pratikleriyle birleştiğinde, yeni bir politik iklim doğabilir.

Yeni Bir Perihel’e Doğru

Bugün dünya yeniden bir perihel noktasına yaklaşmaktadır. Teknoloji, gözetim, yapay zekâ ve iklim krizi; hepsi bir araya gelerek insanlığı iktidarın merkezine daha da yaklaştırıyor.

Provokatif bir soru: “Toplumlar, bu kadar yakına yaklaşmışken, yanmadan var olabilir mi?”

Demokrasinin gerçek sınavı, uzaklaşmak değil; bu yakıcılıkla baş edebilme kapasitesidir. Tıpkı Dünya’nın yörüngesi gibi, toplumsal düzen de süreklilik içinde salınır. Gücü tamamen terk etmek değil, onunla mesafeyi doğru ayarlamak gerekir.

Sonuç

“Güneşin dünyaya en yakın olduğu zaman” yalnızca bir astronomik bilgi değildir; siyaset bilimi için bir uyarıdır. Her iktidar, kendi perihel anına ulaşır — ve o an, ya yeni bir aydınlanmanın ya da karanlığın başlangıcıdır.

Toplumun sıcaklığı artarken şu soru yankılanır: “Biz, ısının merkezinde demokrasiyi mi güçlendireceğiz, yoksa yakıcı ışığın altında kör mü olacağız?”